Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
Hurriyet.com.tr Hürriyet Aile
 

UYKUNUN SIRRI ÇÖZÜLDÜ: İÇ SAATİNİZLE ÇATIŞMAYIN

Uykunun sırrı çözüldü: İç saatinizle çatışmayın
PAYLAŞIM
  • PAYLAŞ
  • PAYLAŞ
    Adınız *
    Alıcı E-Posta Adresi *
    Mesajınız
06.10.2017 - 14:38 | Son Güncelleme:

Nobel Tıp Ödülü, bu yıl vücut saatinin işleyişini aydınlatan bilim adamlarına verildi. İnsanlar dahil canlı organizmaların 24 saatlik güne adapte olduğu bilinmesine karşın içsel saatin moleküler düzeyde işlendiği bilinmiyordu. Amerikalı 3 bilim adamı yaptıkları araştırmalar ile sistemin inceliklerini detaylı olarak açıkladılar.

• Amerikalı 3 bilim adamı, Dr. Jeffrey Hall, Michael Rosbash ve Michael Young, vücut saatini yöneten moleküler mekanizmaları aydınlattıkları için bu yılki Nobel Tıp Ödülü’ne layık görüldüler. Çalışmaları ile, vücudumuzun, güneşin hareketlerini baz alarak zamanı nasıl anladığı ve günlük yaşam döngülerini güneşe göre nasıl uyarladığını gösterdiler. Meyve sinekleri üzerinde yaptıkları çalışmalarda, gün içinde azalıp artan genetik aktivite ve bu aktivite sonucu sentezlenen iki önemli proteinin işlevini aydınlattılar. Kendi deyişleri ile ‘vücut saatinin içini açarak, içindeki en minik dişlilerin sırlarını çözdüler’. Ödül sahipleri, vücut saatini ayarlayan mekanizmaları aydınlattıklarını ama bu bilginin tanı ve tedavi için işe yaramasının daha çok zamana olduğunu belirttiler.

UYKU DÜZENİ VE SİRKADİYEN RİTİM BOZUKLUĞU NEDİR?

• Dünya üzerindeki tüm canlılar, bitkiler, hayvanlar ve insanlar yaşam fonksiyonlarını güneşin hareketlerine göre düzenlerler. Sirkadiyen ritim, biyolojik saat veya vücut saati denen bu hayati işlev, bizim uyku-uyanıklık, vücut ısısı, yeme-içme alışkanlıkları, metabolizma ve hormonal salınım döngülerimizi kontrol eder. İnsanın bir iç saati olduğu 1700'lerden beri biliniyor. Ancak bu saatin şaşması, yani sirkadiyen ritm bozukluklarının insan sağlığı üzerine olan yıkıcı etkileri son 20 yıldır aydınlanıyor.

• Sirkadiyen ritmin bozulması en sık iki şekilde karşımıza çıkıyor; gece vardiyaları ve jetlag. Bu kişilerde iç saat güneşin doğuşu ve batışı ile senkron çalışırken, iç saatin aksi yönünde hareket edince, vücutta kronik stres reaksiyonu ortaya çıkıyor ve kortizol salınıyor. Normalde sabah uyanırken bizi güne hazırlamak için salgılanan kortizol ile alışkın olmadığı saatlerde karşılaşan vücut afallıyor ve sirkadiyen ritim bozukluklarına bağlı hastalıklar görülmeye başlanıyor.

DÜZENSİZ UYKU ALZHEIMER’A DAVETİYE ÇIKARTIYOR

• Uyku-uyanıklık döngülerinin bozulması Tip II Diyabet, metabolik sendrom, kalp hastalıkları, depresyon, Alzheimer Hastalığı ve bağışıklık sisteminin hastalıklarına davetiye çıkarıyor.

• Kronik uykusuzluk, gece uyanık kalma, sabahlama, gün içi uyuma; hepsi iç saatiniz ile çatışan faktörler. Uykusuzluk; öğrenme kapasitesinin azalması, dikkat eksikliği, konsantrasyon bozukluğu ve hafıza problemlerine yol açıyor. Gecenin başında salgılanan melatoninden mahrum kalan kişilerde depresyon, anksiyete, migren, fibromiyalji, kronik yorgunluk sendromu ortaya çıkıyor. Çok uzun vadede ise hafıza problemleri artarak Alzheimer Hastalığı ortaya çıkabiliyor.

Sağlıklı bir uyku için nelere dikkat etmemiz gerekiyor. Nöroloji Uzmanı Dr. Banu Taşçı Fresko’dan sağlıklı uyku tüyoları…

• Uyku zamanı telefonu bırakın: Sirkadiyen ritimleri bozan en önemli faktörlerden birisi de telefon, tablet, bilgisayar ve televizyon ekranlarından yansıyan mavi ışık. Beyin mavi ışığı, gün ışığı olarak algıladığı için, uyku moduna geçemiyor, melatonin sentezi başlayamıyor. Bu nedenle telefonları gece moduna almak, akşamları uzun süreler televizyon seyretmemek ve ekranlara bakmamak, beyin ve vücut sağlığınız için çok önemli.

• Karanlık odada uyuyun: Uyuduğunuz odanın karanlık olması dikkat edilecek diğer bir durum. Odada televizyon olması, gece lambası bulunması, hatta saatlerden veya cihazlardan çıkan ışıklar, hepsi beyninizi şaşırtıyor, geceyi gündüz sanmasına neden oluyor.

• Düzenli uyku saati oluşturun: Her gün aynı saatte yatıp kalkın. Gün içinde uyumayın.

• Güneşi takip edin: Güneşin doğuşu ile uyanmaya çalışın.

• Gece geç yatmayın: Gece 24.00’den önce uykuya geçmiş olun. Çocuklar ve gençler en geç 22.00’de yatakta olmalı.

• Kafein alımını sınırlandırın: Saat 14:00ten sonra kafein içmemeye çalışın. 

Yayın tarihi: 06.10.2017
PAYLAŞIM
  Yorum yazabilmek için lütfen üye girişi yapın
OKUYUCU YORUMLARI
Bu habere henüz yorum yapılmadı.